Son dönemde popülaritesi artan trafik garantili yollar ve köprüler ile hasta garantili hastanelerin geçmişi çok eskilere gitmektedir. Osmanlı devleti, son dönemlerinde kamu finansmanında yaşadığı sorunlar nedeniyle; altyapı yatırımlarının gerçekleştirilmesinde yabancılara cömertçe gelir/kâr garantili imtiyazlar verdi. Gelin bir bakalım.
Mega projelerin gerçekleştirildiği Kamu Özel İşbirliği sözleşmelerinin büyüklükleri
Kamu-Özel-İşbirliği (KÖİ) sözleşmeleri son yıllarda büyük projelerin gerçekleştirilmesinde kullanılan en önemli yöntem oldu. Bu nedenle bu projelerin büyüklükleri ve kamu finansmanı üzerine yükleri kamuoyunda bir endişe nedeni haline geldi..
Çeşitli çalışmalarda ve açıklamalarda bu sözleşmelere ilişkin farklı büyüklükler ifade edilmektedir. Bu yazıda KÖİ sözleşmelerine ilişkin verilerin kaynaklarını, tanımlarını ve büyüklüklerini ele alacağım.
Yeni otoyol ihalelerinde gelir garantileri: Aydın-Denizli ve Kuzey Marmara otoyolu projeleri
Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) geçen hafta YİD modeliyle 2 yeni ihale gerçekleştirdi. Kuzey Marmara Otoyolu'nun 45 km'lik Nakkaş-Başakşehir kesiminin teklifleri 30 Haziran, 2020 tarihinde ve Aydın-Denizli Otoyolu işinin teklifleri ise 3 Temmuz 2020 tarihinde verildi.
İşletme süresi her iki projede de aynıdır (Tablo 1). Nakkaş-başakşehir kesiminin uzunluğu, Aydın-Denizli’ninkisinin % 27’si olmasına karşın, verilen araç garantisi 2,7 kat daha fazladır. Bunun Kuzey-Marmara’da gelir artırıcı bir etkisi olacaktır elbette.
Sürekli iptal edilen ve/veya ertelenen Aydın-Denizli otoyolunun en son ihalesi 26 Mart, 2019 tarihinde yapıldı ve ihale sonuçları KGM tarafından yazılı olarak ayrıntılı biçimde açıklandı. Bu açıklamalara göre verilen gelir garantisini hesaplayıp 1,8 milyar ABD doları bulmuştum (bu yazıda da kullanacağım, bu ihaledeki gelir garantisinin hesaplama yöntemine şu yazımdan bakabilirsiniz).
Son ihalelerde verilen tekliflerde ortaya çıkan gelir garantilerini hesapladım. Gelin hesaplamaları beraber okuyalım.
(Aydın-Denizli konusunda bugün Çiğdem Toker’de Sözcü gazetesindeki köşesinde değerli bir yazı kaleme aldı).
İşletme süresi her iki projede de aynıdır (Tablo 1). Nakkaş-başakşehir kesiminin uzunluğu, Aydın-Denizli’ninkisinin % 27’si olmasına karşın, verilen araç garantisi 2,7 kat daha fazladır. Bunun Kuzey-Marmara’da gelir artırıcı bir etkisi olacaktır elbette.
Sürekli iptal edilen ve/veya ertelenen Aydın-Denizli otoyolunun en son ihalesi 26 Mart, 2019 tarihinde yapıldı ve ihale sonuçları KGM tarafından yazılı olarak ayrıntılı biçimde açıklandı. Bu açıklamalara göre verilen gelir garantisini hesaplayıp 1,8 milyar ABD doları bulmuştum (bu yazıda da kullanacağım, bu ihaledeki gelir garantisinin hesaplama yöntemine şu yazımdan bakabilirsiniz).
Son ihalelerde verilen tekliflerde ortaya çıkan gelir garantilerini hesapladım. Gelin hesaplamaları beraber okuyalım.
(Aydın-Denizli konusunda bugün Çiğdem Toker’de Sözcü gazetesindeki köşesinde değerli bir yazı kaleme aldı).
Mega projelerde verilen talep garantilerinin resmi kayıtlarda raporlanAMAması: Şehir hastaneleri örneği
Balıkesir Milletvekili Op. Dr. Fikret Şahin yakınlarda Hazine ve Maliyet Bakanlığının (HMB) yazılı olarak cevaplaması isteğiyle; hizmete giren 10 şehir hastanesinin toplam kira/hizmet bedeli ödemelerinin toplamını, ödemede kullanılan döviz cinsini ve ödemelerin yıllara göre dağılımını sordu.
HMB yazılı cevabında “...bahsi geçen hususların Sağlık Bakanlığı (SB) uhdesinde olduğunu” belirtti.”
Milletvekili Şahin aynı soruyu SB’ye sordu. SB bu bilgilerin “HMB tarafından kamuoyuyla paylaşıldığını” belirtti.
Bu yazıda şehir hastanelerinde verilen talep garantilerinin muhasebeleştirilmesini/raporlanmasını ele alacağım.
HMB yazılı cevabında “...bahsi geçen hususların Sağlık Bakanlığı (SB) uhdesinde olduğunu” belirtti.”
Milletvekili Şahin aynı soruyu SB’ye sordu. SB bu bilgilerin “HMB tarafından kamuoyuyla paylaşıldığını” belirtti.
Bu yazıda şehir hastanelerinde verilen talep garantilerinin muhasebeleştirilmesini/raporlanmasını ele alacağım.
Mega projelerde önden yüklemeli gelir garantisi:Osmangazi Köprüsü
Ulaştırma projelerinde sabit trafik ve fiyat üzerinden gelir garantisi verildiğini artık herkes biliyor.
Örneğin bir köprüde sözleşmede öngörülen araç trafiği gerçekleşmediğinde; bütçeden (vergi mükelleflerinden tahsil edilen gelirlerden) aradaki fark kadar garanti ödemesi yapılmaktadır.
Kullanımını özendirmek amacıyla sözleşmede öngörülen ücretler düşürülmekte, bütçeden aradaki fark kadar katkı payı ödenmektedir. Geçişleri özendirmek için Osmangazi köprüsünde tahsil edilen ücretlerde KDV oranı da %18’den % 8’e düşürüldü.
Garantiler döviz cinsinden verilmekte ve garanti edilen ücret ABD Tüm Kentsel Tüketici Fiyatları Endeksine göre güncellenmektedir. Ücretler dolardan TL’ye çevrilirken, 2 Ocak tarihli TCMB döviz alış kurları esas alınırdı. Son yıllarda kurlarda yaşanan hızlı artışlar nedeniyle ücretler yılda bir defa yerine iki defa güncellenmeye başlandı.
Bu yazıda Osmangazi köprüsü örneğinde (önden yüklemeli) geçiş garantilerini ele alacağım.
Örneğin bir köprüde sözleşmede öngörülen araç trafiği gerçekleşmediğinde; bütçeden (vergi mükelleflerinden tahsil edilen gelirlerden) aradaki fark kadar garanti ödemesi yapılmaktadır.
Kullanımını özendirmek amacıyla sözleşmede öngörülen ücretler düşürülmekte, bütçeden aradaki fark kadar katkı payı ödenmektedir. Geçişleri özendirmek için Osmangazi köprüsünde tahsil edilen ücretlerde KDV oranı da %18’den % 8’e düşürüldü.
Garantiler döviz cinsinden verilmekte ve garanti edilen ücret ABD Tüm Kentsel Tüketici Fiyatları Endeksine göre güncellenmektedir. Ücretler dolardan TL’ye çevrilirken, 2 Ocak tarihli TCMB döviz alış kurları esas alınırdı. Son yıllarda kurlarda yaşanan hızlı artışlar nedeniyle ücretler yılda bir defa yerine iki defa güncellenmeye başlandı.
Bu yazıda Osmangazi köprüsü örneğinde (önden yüklemeli) geçiş garantilerini ele alacağım.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)